Begin november staan we stil bij twee dagen die bij elkaar horen. Op 1 november vieren we Allerheiligen: alle heiligen, bekend en onbekend, die bij God zijn. Het feest gaat terug op de vierde eeuw in het Oosten en kreeg in 835 onder paus Gregorius IV zijn vaste datum van 1 november voor de hele Westerse kerk.
Allerzielen (2 november) gedenkt alle overleden gelovigen die nog onderweg zijn naar de volheid van Gods aanschijn. De traditie gaat terug op abt Odilo van Cluny (ca. 998), die voor alle overledenen liet bidden. Het ligt in het verlengde van een veel oudere gewoonte: bidden voor de doden (vgl. 2 Makkabeeën 12,45). Daarachter staat de leer van het louteringsproces (vaak “vagevuur” genoemd): liefde die nog gelouterd wordt voordat zij volkomen kan zijn.
Het zijn geen sombere dagen. Ze komen voort uit het geloof dat de kerk één familie is, op aarde en in de hemel. De dood scheidt ons van wie we liefhebben, maar verbreekt de band niet. We bidden voor onze doden en zij, zo geloven we, dragen ons mee in hun gebed.
Heiligheid is niet voorbehouden aan een select gezelschap in kerkramen en beelden. Paus Franciscus spreekt over de “heiligen van de deur naast ons”: de moeder die trouw bleef zorgen, de buurman die iedereen hielp, de grootouder die zachtmoedig geloofde. Allerheiligen herinnert ons eraan dat ook wij daartoe geroepen zijn.
In een tijd waarin de dood vaak wordt weggestopt, geven deze dagen rouw en herinnering een plaats. Een kaarsje aansteken, een graf bezoeken, een naam hardop noemen: kleine gebaren die veel zeggen. En wie verdriet draagt, hoeft het niet alleen te doen.
Pater Richard, SVD
